Kyphoplasty và vertebroplasty đều là những thủ thuật xâm lấn tối thiểu, chủ yếu nhằm gia cố lại thân đốt sống bị gãy bằng cách đưa một loại xi măng sinh học đặc biệt vào bên trong cấu trúc xương. Hai thủ thuật thường được áp dụng cùng nhau hoặc cân nhắc thay thế tùy theo mức độ xẹp lún và đặc điểm sinh lý của từng người bệnh. Một trong những ưu điểm lớn của các phương pháp này là không đòi hỏi thời gian nằm viện dài và đa số người bệnh có thể trở về nhà trong ngày.
Trong vertebroplasty - tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học, bác sĩ sử dụng một loại kim rỗng để đưa hỗn hợp xi măng vào thân đốt sống. Hỗn hợp này nhanh chóng đông cứng, giúp tăng độ bền vững của xương và giảm cơn đau do sự di động bất thường của các mảnh xương.
Kyphoplasty - tạo hình thân đốt sống bằng bóng là thủ thuật cải tiến hơn, khi đó bác sĩ sẽ đưa một quả bóng nhỏ vào thân đốt sống rồi bơm căng lên. Quả bóng này tạo một khoảng trống mới bên trong xương, góp phần khôi phục phần nào chiều cao đốt sống đã bị sụp lún. Sau đó bóng được rút ra và xi măng sinh học được bơm vào để cố định vị trí. Nhiều nghiên cứu ghi nhận hiệu quả giảm đau và cải thiện khả năng vận động cao nhất khi các thủ thuật này được thực hiện trong vòng hai tháng kể từ khi chẩn đoán gãy lún. Đây là khoảng thời gian lý tưởng trước khi đốt sống xẹp cố định hoặc biến dạng quá mức. Khi được chỉ định đúng, tạo hình thân đốt sống bằng bóngvà tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học có thể đem lại cải thiện đáng kể cho những người không đáp ứng với các biện pháp điều trị bảo tồn.
Đối tượng phù hợp
Tạo hình thân đốt sống bằng bóng và tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học được áp dụng chủ yếu cho các trường hợp bị xẹp lún đốt sống do loãng xương hoặc do di căn ung thư vào xương. Loãng xương là bệnh lý phổ biến ở người lớn tuổi, khiến mật độ xương giảm và dẫn đến dễ gãy ngay cả với những chấn thương rất nhẹ. Khi đốt sống bị suy yếu, chỉ một cử động sai bất thường hoặc một cú vấp nhẹ cũng có thể dẫn tới gãy lún.
Thủ thuật này không được dùng để phòng ngừa gãy xương, dù ở bệnh nhân loãng xương nặng mà chỉ có tác dụng điều trị những gãy lún mới hình thành và gây đau ở mức độ vừa đến nặng. Ngoài ra, tạo hình thân đốt sống bằng bóng và tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học không được khuyến cáo trong các trường hợp thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống thông thường hoặc vẹo cột sống do các nguyên nhân bẩm sinh. Với các bệnh lý này, việc đưa xi măng vào thân đốt sống không giúp cải thiện triệu chứng và có thể khiến bệnh diễn biến phức tạp hơn.
Một điểm cần lưu ý là hai thủ thuật này chưa được nghiên cứu rộng rãi ở nhóm người trẻ có xương khỏe mạnh. Tác động lâu dài của xi măng sinh học bên trong xương vẫn chưa được đánh giá đầy đủ, vì vậy hai thủ thuật này chủ yếu được chỉ định cho người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý nền làm suy yếu cấu trúc xương.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
Vì đây là thủ thuật xâm lấn, bác sĩ thường yêu cầu làm xét nghiệm máu trước khi tiến hành, nhằm kiểm tra tình trạng đông máu và đánh giá sức khỏe tổng quát. Chụp X quang hoặc cộng hưởng từ được sử dụng để xác định chính xác vị trí và mức độ xẹp lún của đốt sống. Những hình ảnh này giúp bác sĩ lập kế hoạch can thiệp chi tiết và lựa chọn kích thước dụng cụ phù hợp.
Vào ngày làm thủ thuật, người bệnh được đặt đường truyền tĩnh mạch ở tay để đưa thuốc gây tê hoặc gây mê nhẹ, thuốc giảm đau, thuốc chống buồn nôn và kháng sinh dự phòng. Máy theo dõi nhịp tim, mạch và huyết áp được gắn vào cơ thể người bệnh để kiểm soát an toàn trong suốt quá trình thực hiện.
Quy trình thực hiện
Người bệnh sẽ nằm sấp trên bàn thủ thuật. Vùng da phía lưng nơi đưa kim vào sẽ được làm sạch và sát khuẩn kỹ lưỡng. Nếu cần, bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ để giảm cảm giác đau khi đưa kim vào xương.
Quy trình tổng quát gồm các bước sau:
Nếu chỉ can thiệp một đốt sống, toàn bộ quá trình thường chỉ mất chưa đến một giờ.
Hồi phục sau thủ thuật
Sau khi kết thúc thủ thuật, người bệnh sẽ được chuyển sang phòng theo dõi trong thời gian ngắn. Phần lớn có thể đứng dậy đi lại trong vòng một giờ. Một số người sẽ có cảm giác đau âm ỉ ở vùng chọc kim, tình trạng này là bình thường và thường hết nhanh.
Người bệnh có thể về nhà trong ngày nếu sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, bác sĩ có thể yêu cầu ở lại qua đêm để theo dõi nếu:
Bác sĩ sẽ hướng dẫn thời điểm người bệnh có thể sinh hoạt lại bình thường, đồng thời cân nhắc chỉ định thuốc bổ sung canxi, vitamin D hoặc các thuốc điều trị loãng xương nếu cần. Một buổi hẹn tái khám sẽ được lên lịch để đánh giá kết quả và kiểm tra mức độ giảm đau.
Chườm lạnh có thể giúp giảm đau tại chỗ trong một đến hai ngày đầu. Hầu hết người bệnh cải thiện rõ rệt trong vòng 48 giờ.
Nguy cơ và biến chứng
Dù có độ an toàn cao, tạo hình thân đốt sống bằng bóng và tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học vẫn tiềm ẩn một số rủi ro như bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào. Các biến chứng có thể gặp bao gồm nhiễm trùng tại vị trí chọc kim, chảy máu, kích ứng dây thần kinh dẫn đến tê hoặc yếu chân, hoặc phản ứng dị ứng với vật liệu sử dụng.
Một biến chứng được ghi nhận là sau khi thực hiện thủ thuật, khoảng mười phần trăm người bệnh có nguy cơ xuất hiện thêm gãy lún ở các đốt sống lân cận. Điều này có thể liên quan đến sự thay đổi phân bố lực tải lên cột sống sau khi vùng được bơm xi măng trở nên cứng hơn. Phòng ngừa loãng xương và điều chỉnh lối sống sau thủ thuật là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ này.
Kết luận
Tạo hình thân đốt sống bằng bóng và tạo hình thân đốt sống bằng xi măng sinh học là hai lựa chọn điều trị ít xâm lấn, giúp giảm đau nhanh và cải thiện khả năng vận động ở người bệnh bị gãy lún đốt sống do loãng xương hoặc tổn thương thứ phát do ung thư. Các phương pháp này đặc biệt hữu ích khi được điều trị sớm trong vòng hai tháng đầu và khi phương pháp nội khoa không còn đáp ứng.
Trung tâm Y khoa Pasteur Đà Lạt cung cấp dịch vụ thăm khám và điều trị chuyên sâu các bệnh lý cột sống, bao gồm các phương pháp can thiệp giảm đau theo tiêu chuẩn an toàn của Bộ Y tế. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ giúp tư vấn giải pháp phù hợp cho tình trạng gãy lún đốt sống hoặc đau cột sống mạn tính. Liên hệ hotline 19001042 để được hỗ trợ.
Cơ sở 1: số 16 đường Lê Hồng Phong, phường Xuân Hương Đà Lạt
Cơ sở 2: số 5 đường Thống Nhất, xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
Cử nhân. Nguyễn Nhật Phúc
Theo Healthline
HỆ THỐNG TRUNG TÂM Y KHOA PASTEUR ĐÀ LẠT
